TURHAL

Yeşilırmak havzasında, Karadeniz bölgesinin orta bölümünün yerleşime en müsait yerinde kurulan Turhal ;İç Anadolu'yu ; Karadeniz'e , Doğu Anadolu'yu batıya bağlayan yolların kesiştiği yerde kurulmuştur. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki nüfusuyla küçük bir yerleşim yeri iken 1944 yılında ilçe olan Turhal ; bugün yüz bini aşan nüfusu, konumu ekonomik yapısı ile ülkemizin en hareketli yerleşim yerlerinden birisi haline gelmiş, adı geleceğin vilayetleri arasında geçer olmuştur.

Antik çağlarda Pontus Galatikus, ustus polemoniakus, Komona Pontik gibi adlarla anılmış olan Turhal'ın tarihinin binlerce yıl ötelere gittiği anlaşılmaktadır. M.Ö. 3000 yıllarında Mezapotamya'da yaşayan Sümer alfabesi ile yazılmış iki kitabenin Turhal Kalesinde bulunduğundan söz edilmesi, Turhal'ın tarihinin 5000 yıl önceye gittiğini göstermektedir. Kesin olmamakla beraber Turhal, Kasiura, Gayura, Turnalit isimleri taşımıştır.
Turhal Binlerce yıldan beri ilği odağında olmasının neticesinde sayısız savaşların sonucunda farklı yönetimlerde kalmıştır. M.Ö. 745 yıllarında Asurlular M.Ö. 7000 yılarında Kimmerler, M.Ö. 612 yıllarında Medler, M.Ö. 546 yıllarında ise İran asıllı Persler bu çevreyi (yöreyi) yönetimleri altına almışlardır.
İskender'in ortadoğu seferi ardından büyük bir baskı dönemi yaşayan Anadolu eyaletleri, komutanlar arasında bölüşülmüş; Pers soylularından Ariaretes, Gaziura'yı (Turhal) başkent yapmıştır.
Bizans sınırları içerisinde olduğu yıllarda küçük bir yerleşim birimi olan Turhal, Beylikler döneminde Eratna Beyliği sınırları içinde idi. 1399 da ilk kez Osmanlıların eline geçti. Ankara savaşından sonra Timur'un çekilmesi ile birlikte 1413te kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı
19. yy.'ın II. yarısında yöreyi etkileyen en önemli olay göçmenlerin gelişi idi. 1854-1878 Kırım savaşı, 1855-1859 Şeyh Şamil ayaklanması ve 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra Anadolu'ya gelen Balkan ve Kafkas göçmenlerinin bir bölümü Turhal yöresine yerleştirilmişlerdir.
Mütareke ve milli mücadele yıllarında Turhal, M.Kemal'in önderliğinde tüm varlığını ortaya koymuş, Kurtuluş Savaşında yüzlerce şehit vermiştir.
Zengin ve engin bir tarihe sahip olan bu güzel ilçe, Cumhuriyet döneminde de önemli ünlere olaylara şait olmuştur. yurt ekonomisinde de önemli bir yere ve paya sahiptir. Temeli 1933'te dönemin Sanayi Bakanı Celal Bayar tarafından atılan ve açılışı 1934 yılında İsmet İnönü tarafından yapılan ve dünyanın en kaliteli şekerini üreten Turhal(Muammer Tuksavul) Şeker Fabrikası, Turhal Makina Fabrikası yöreye hayat vermiştir. Son yıllarda konfeksiyon (tekstil) alanında gerçekleşen yatırımlar, Antimuan madeni, Kevser süt ve yem fabrikaları ülke ve ilçe ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır.

TURHAL'DA ULAŞIM VE KONAKLAMA

Tarihi yollardan Bağdat-Samsun ve Tokat-Samsun-Amasya-Ankara, Tokat-Turhal-Zile-Çekerek-Yozgat-Ankara yolları üzerinde bulunan Turhal şehir ulaşım bakımından önemli bir merkezdir. Ayrıca İstanbul-Samsun demiryolu şehir içinden geçmektedir.Tokat'ın demiryolu bağlantısı Turhal üzerindendir.Bu sebeple yoğun bir karayolu ve demiryolu trafiği vardır. Bilhassa demiryoluna uzak bölgelerden her sene şeker fabrikası kampanyası zamanındaki nakliyatı bu trafiği daha da artırmaktadır. Ayrıca Turhal'dan Türkiye'nin her yerine karayolu ile ulaşım çok kolaydır. Çünkü Turhal'dan Türkiye'nin her yerine her gün otobüs bulabilirsiniz. Ayrıca Turhal ilçesi dışarıdan gelecek yatırımcılar için ideal bir merkezdir. Sebebi ise nakliye sorunu olmaması ve ulaşımın çok rahat olmasına bağlayabilirsiniz. Havaalanı olması İstanbul- Anakara gibi Türkiye'nin merkez şehirlerine de gidiş ve dönüşleri çok daha kolaylaştırıyor.
Turhal da konaklamak için küçük otellerin yanısıra üç yıldızlı küçük bir tatil köyünü anımsatan otel de mevcuttur.
Otele ait Olimpik kapalı ve açık yüzme havuzlarının yanında, Apart evler, spor tesisleri, anfi tiyatro, piknik alanları gibi sosyal tesisler de bulunmaktadır.

COĞRAFİ KONUM

Turhal, Karadeniz Bölgesinin , Orta Karadeniz Bölümünde yer almaktadır. Turhal 40-18 kuzey enlemi ile 36-06 Doğu boylamının kesiştiği yerdedir. Yüzölçümü 911 km2 dir. Şehir merkezi rakımı 493 tür. Yeşilırmak vadisinde bulunan Turhal ilçesi ; etrafı dağlar ve yüksek tepelerle çevrili 3 km genişliğinde 9 km uzunluğunda bir ova üzerinde bulunmaktadır. Çevredeki belli yükseltiler Kesicik Tepe( 1450m), Kamalı Çal Tepe(1200m), Mercimek Tepe(1201m)
Yeşilırmak Havzasında her yönden önemli olan Turhal Çöküntü alanı, Yeşilırmak ve ve yeşilırmaka karışan yan derelerin getirdiği malzeme ve aleviyonların birikmesinden meydana gelmiştir. Ovada ki yükseltiler batıdan itibaren sıralanan İskele Tepe, Kale Tepe, Varvara Tepesi, Eğer Tepe dikkati çeker
Kuzeyinde Amasya ili Erbaa ilçesi, güneyinde Pazar ilçesi , batısında Zile ilçesi , doğusunda Tokat il merkezi yer almaktadır. Tokat'a uzaklığı 46km dir .Turhal nüfusu itibariyle Tokat ilinin en büyük ilçesidir.
Türkiye'nin en uzun akarsularından biri olan Yeşilırmak Turhal'ın şehir merkezinden geçmektedir. İlçede mevcut ormanlık ve fundalık alanların toplamı 40,386 hektar, tarım alanlarının toplamı 35,380 hektar, çayır ve meraların toplamı 8908 hektar, tarım dışı arazilerin toplamı 6426 hektardır.

YEŞİLIRMAK

İlkçağda iris,  Osmanlılar döneminde eskil ırmağı adıyla anılan Yeşilırmak; Türkiye’nin Karadeniz'e dökülen akarsuları arasında Kızılırmak ve Sakaryadan sonra en uzun üçüncü ırmağıdır. uzunluğu 519 km Yeşilırmak’ın başlangıç kolu sayılan tozanlı çayı, Suşehri’nin (Sivas) güney batısında köse dağ’ın 2.801 m yükseltili batı yamaçlarından doğar. batıya doğru dar ve derin bir vadi boyunca akar. Almus baraj gölünün ardından yaklaşık 12km uzunluğundaki dar alemdar boğazı’na girer. bu boğazdan çıktıktan sonra omala ovası’nda kuzeyden çilkari deresi’ni alır ve hafifçe güney batıya kıvrılır. köprübaşı yöresinde kentin içinden geçerek güneyden gelen behzat deresi ile birleşir. bu kesimde tokat suyu olarak da anılır .
kaz ova ile Turhal arasında katmerkaya boğazını aşar ve batıdan Zile çayını alır Turhal’ı geçince yaklaşık 50 km uzunluğundaki dar ve derin çengel boğazına girer. Sivas- samsun demir yolunun vadisini izlemeye başladığı kesimde önce batı, sonra kuzeybatı ve daha sonrada kuzeydoğu yönünde akarak bir büklüm oluşturur. Amasya’nın 18 km güneyinde batıdan çekerek çayını alır. çekerek çayı kavşağından sonra Yeşilırmak olarak adlandırılır. Amasya kentinin içinden dar bir vadiyle geçerken batı – doğu doğrultusunu alır. Amasya’nın hemen kuzeyinde ırmağa Ladik ve sulu ovadan gelen ters akan çayı katılır. ters akan çayı kavşağında kuzeydoğuya yönelen Yeşilırmak Taşova’ya yaklaşırken yeniden batı – doğu doğrultusunda akmaya başlar. Taşova’nın doğusunda en uzun kolu kelkit çayıyla bileşir. bu kavşakta kuzeybatıya dönerek bir büklüm oluşturduktan sonra kuzey yönünden akmaya başlar. ormanlarla kaplı canik dağlarını derin vadilerle yararak geçtiği bu kesimde hasan uğurlu ve suat uğurlu baraj gölleri yer alır. suat uğurlu barajından sonra çarşamba ovasına ulaşır. ardından çarşamba ilçesinin ortasından geçer ve taşıdığı alüvyonları yığarak bir delta oluşturur. çarşamba ovasının kuzeydoğu ucunda yer alan civa burnundan Karadeniz’e dökülür.